Giá vàng đã tăng hơn 60% trong năm nay, mức tăng mạnh nhất gần 50 năm khiến giới đầu tư đặt câu hỏi liệu đây là một “bong bóng” đầu cơ hay là sự phản ánh của một sự thay đổi sâu rộng trong hệ thống tiền tệ toàn cầu. Các phân tích chỉ ra rằng đà tăng này không mang đặc điểm của một bong bóng cổ điển, mà có thể là hệ quả của những yếu tố cấu trúc mới: chuyển dịch dự trữ của ngân hàng trung ương, rủi ro địa chính trị, suy yếu vai trò phòng hộ của trái phiếu và xu hướng tái định vị tài sản toàn cầu.
Giá vàng tăng mạnh nhất gần 50 năm: Bong bóng hay thay đổi mô hình?
Giá vàng đã tăng hơn 60% trong năm 2025, đánh dấu mức tăng hàng năm mạnh nhất trong gần nửa thế kỷ. Theo phân tích của Reuters, diễn biến tăng tốc này đặt ra câu hỏi quan trọng: vàng đang được định giá theo bong bóng hay đây là biểu hiện của một sự thay đổi cấu trúc sâu sắc trong hành vi của các nhà đầu tư và hệ thống tài chính toàn cầu?
Dù giá vàng hiện đã ở mức đắt nhất trong lịch sử sau khi điều chỉnh lạm phát, thị trường vẫn chưa xuất hiện hiện tượng đầu cơ điên cuồng, một yếu tố thường thấy trong những giai đoạn bong bóng tài sản truyền thống.
Sự thay đổi chưa từng có: giá vàng tăng mạnh bất chấp lợi suất thực tăng
Thông thường, giá vàng có mối tương quan nghịch với lợi suất thực. Tuy nhiên, kể từ năm 2022, xu hướng này đã bị phá vỡ hoàn toàn: Lợi suất thực tăng, lạm phát giảm, nhưng giá vàng vẫn tăng mạnh.
Đây được xem là một thay đổi lớn trong hành vi thị trường, cho thấy vàng đang được định giá dựa trên những động lực mới mang tính dài hạn và cơ cấu, chứ không phải phản ứng ngắn hạn với biến động vĩ mô.
Nguyên nhân chính của đà tăng giá vàng: Sự thay đổi của hệ thống tài chính quốc tế
Một trong những chất xúc tác quan trọng đối với sự tăng của giá vàng là đến từ sự kiện Mỹ tịch thu dự trữ ngoại hối của Nga. Diễn biến này đã làm lung lay lòng tin của nhiều quốc gia đối với các tài sản dự trữ định giá bằng USD vốn bị xem là có thể bị vũ khí hóa trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.
Hệ quả là: Ngân hàng trung ương toàn cầu tăng tốc mua vàng để sở hữu tài sản dự trữ trung lập về chính trị. Lượng vàng mua vào hàng năm vượt 1.000 tấn trong ba năm liên tiếp, mức cao kỷ lục trong nhiều thập kỷ. Vàng trở thành tài sản không phụ thuộc chính trị, không bị phong tỏa, không chịu kiểm soát từ các thể chế tài chính quốc tế một lợi thế không tài sản nào khác cung cấp.
Tại sao không phải bong bóng? Ba dấu hiệu quan trọng
Dù tăng mạnh, thị trường vàng hiện không có những biểu hiện của một bong bóng đầu cơ cổ điển. Các dữ liệu cho thấy:
1. ETF vàng không đổ tiền vào mạnh: Lượng nắm giữ ETF vẫn thấp hơn 10% so với đỉnh năm 2020. Nếu là bong bóng, ETF thường là đối tượng đầu tiên bơm tiền vào.
2. Cổ phiếu khai thác vàng giảm mạnh: Cổ phiếu của các công ty khai thác vàng giảm 1/3, phản ánh nhà đầu tư vẫn khá thận trọng thay vì tăng nhiệt đầu cơ.
3. Phố Wall bi quan: Nhiều tổ chức lớn dự báo giá vàng tương lai thấp hơn giá giao ngay, cho thấy tâm lý hoài nghi vẫn bao trùm, trái ngược hoàn toàn với tâm lý “hưng phấn quá mức” trong bong bóng tài sản.
Bối cảnh vĩ mô: Khác xa thập niên 1970
Dù vàng cũng trải qua làn sóng tăng giá mạnh trong thập niên 1970, nhưng nền tảng vĩ mô hiện nay hoàn toàn khác:
- Mỹ đã chuyển từ chủ nợ sang con nợ lớn nhất thế giới.
- Nợ công tăng từ 30% lên ~120% GDP.
- Thâm hụt ngân sách duy trì mức 6% GDP nhiều năm liền.
- Lãi suất Fed đang có xu hướng giảm, không tăng mạnh như chu kỳ 1970s.
Bối cảnh này cho thấy giá vàng đang phản ánh nỗi lo suy thoái tài khóa và khủng hoảng niềm tin vào đồng USD một yếu tố mang tính cơ cấu, không phải tạm thời.
Động lực tiếp theo: Nhà đầu tư tư nhân vẫn chưa nhập cuộc
Điều thú vị là nhà đầu tư cá nhân vẫn chưa tham gia mạnh vào thị trường vàng. Trong khi ngân hàng trung ương mua mạnh, ETF lạnh nhạt và cổ phiếu khai thác vàng bị bán tháo, thì cá nhân vẫn chủ yếu tập trung vào: tiền điện tử, các cổ phiếu AI, tài sản rủi ro cao.
Điều này tạo ra một khoảng trống lớn: Chỉ cần dòng tiền từ nhà đầu tư tư nhân dịch chuyển nhẹ sang vàng, giá vàng có thể còn tăng mạnh hơn nữa.
Vai trò phòng ngừa rủi ro của trái phiếu suy yếu – vàng trở thành lựa chọn duy nhất
Một yếu tố quan trọng khác là sự thay đổi trong tương quan:
- Trái phiếu và cổ phiếu đang di chuyển cùng chiều trong nhiều thời điểm, làm mất khả năng phòng ngừa rủi ro truyền thống.
- Vàng lại duy trì vị thế “tài sản trú ẩn” ổn định trong các đợt biến động toàn cầu.
Điều này củng cố lập luận rằng vàng hiện là kênh đa dạng hóa danh mục đáng tin cậy duy nhất trong bối cảnh biến động vĩ mô phức tạp.
Nhận định chuyên môn: Đà tăng của giá vàng có thể vẫn chưa kết thúc
Dựa trên các yếu tố cấu trúc: mua vào mạnh từ ngân hàng trung ương, rủi ro địa chính trị leo thang, thâm hụt tài khóa kéo dài, nợ công Mỹ tăng cao, USD bị nghi ngờ về tính trung lập trái phiếu mất vai trò phòng hộ cho thấy rằng đà tăng của vàng nhiều khả năng còn dư địa kéo dài trong trung hạn.
Nếu nhà đầu tư cá nhân bắt đầu phân bổ lại danh mục vào vàng dù chỉ 2–5% làn sóng tăng tiếp theo có thể diễn ra nhanh và mạnh hơn nhiều.
Khuyến nghị dành cho nhà đầu tư
Dựa trên bối cảnh hiện tại, có thể cân nhắc:
1. Duy trì hoặc gia tăng tỷ trọng vàng trong danh mục dài hạn: Đây không phải là làn sóng đầu cơ ngắn hạn, mà là sự phản ánh của thay đổi cơ cấu trong hệ thống tài chính toàn cầu.
2. Ưu tiên vàng vật chất hoặc chứng chỉ vàng: ETF hiện chưa hồi phục mạnh, nhưng đó cũng là tín hiệu cho thấy thị trường còn dư địa.
3. Theo dõi động thái từ ngân hàng trung ương: Nếu tốc độ mua vàng vượt 1.000 tấn/năm tiếp tục duy trì, xu hướng tăng có thể kéo dài nhiều năm.
4. Cẩn trọng với nhóm cổ phiếu khai thác vàng: Dù đang ở mức thấp, biên lợi nhuận chi phí khai thác vẫn biến động mạnh phù hợp cho chiến lược trung hạn, không dành cho nhà đầu tư ngắn hạn.
Theo dõi Top Sàn Uy Tín để cập nhật tin tức ngoại hối – chính sách tiền tệ – phân tích kỹ thuật mới nhất mỗi ngày, cùng nhận định chuyên sâu từ các chuyên gia thị trường toàn cầu.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không phải là khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư nên tự đánh giá rủi ro và tham khảo thêm ý kiến chuyên gia trước khi đưa ra quyết định tài chính
