Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa làm dậy sóng dư luận khi cảnh báo áp thuế 5% lên Mexico vì cáo buộc nước này vi phạm Hiệp ước Nước kéo dài 5 năm, khiến Texas thiếu hụt nguồn nước nghiêm trọng cho sản xuất nông nghiệp. Tuyên bố cứng rắn trên Truth Social không chỉ đẩy căng thẳng Mỹ – Mexico lên cao mà còn làm dấy lên nỗi lo về một “cuộc chiến nước” mới tại Bắc Mỹ – vấn đề địa chính trị ngày càng nóng trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Trump cảnh báo áp thuế Mexico vì vi phạm hiệp ước nước kéo dài 5 năm
Ngày 7/12, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khuấy động dư luận khi đăng tải hàng loạt thông điệp trên Truth Social, cáo buộc Mexico vi phạm nghiêm trọng Hiệp ước Toàn diện về Nước và gây thiệt hại trực tiếp cho ngành nông nghiệp Texas. Theo ông Trump, Mexico đã không chuyển giao lượng nước theo nghĩa vụ suốt 5 năm liên tiếp, khiến Mỹ bị thiếu hụt hơn 800.000 mẫu-feet nước (acre-feet).
Trump cho biết Washington yêu cầu Mexico phải giải phóng ngay 200.000 mẫu-feet trước ngày 31/12, đồng thời hoàn tất phần còn lại ngay sau đó. Tuy nhiên, phía Mexico bị cáo buộc “không phản hồi”, dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp tại Texas, bang có vai trò lớn trong chuỗi cung ứng thực phẩm của Mỹ.
Thuế quan 5% có thể được áp dụng ngay lập tức
Trước tình hình này, Trump tuyên bố đã ủy quyền lập hồ sơ để áp đặt thuế quan 5% đối với hàng hóa Mexico nếu nước này không giải phóng nước “NGAY LẬP TỨC”. Ông nhấn mạnh việc chậm trễ của Mexico đồng nghĩa với việc “làm tổn hại người nông dân Mỹ”, những người “xứng đáng được bảo vệ nguồn nước khẩn cấp này”.
Động thái này khiến thị trường và giới phân tích nhắc lại những căng thẳng thương mại giai đoạn 2018–2020, khi chính quyền Trump từng nhiều lần đe dọa và thực tế đã áp dụng các mức thuế trừng phạt với Mexico nhằm gây sức ép chính trị.
Hiệp ước nước Mỹ – Mexico: Một vấn đề phức tạp từ nhiều thập kỷ
Hiệp ước về nước giữa Mỹ và Mexico có hiệu lực từ năm 1944, trong đó Mexico phải chuyển một lượng nước nhất định vào lưu vực sông Rio Grande theo chu kỳ 5 năm. Tình trạng thiếu hụt dòng chảy, hạn hán kéo dài và quản lý nguồn nước yếu đã khiến Mexico nhiều lần chậm trễ trong việc thực hiện nghĩa vụ.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt, các chuyên gia cho rằng xung đột tài nguyên nước có thể trở thành một trong những vấn đề địa chính trị nổi bật nhất trong thập kỷ tới. Vụ việc lần này, theo họ, chỉ là “phần nổi của tảng băng”.
Texas chịu tác động trực tiếp: Cây trồng và chăn nuôi gặp rủi ro
Theo Trump, sự chậm trễ của Mexico “gây tổn hại nghiêm trọng đến các loại cây trồng và chăn nuôi tuyệt đẹp của Texas”. Nạn hạn hán và nguồn cung nước không ổn định đang khiến nhiều vùng ở Texas phải hạn chế tưới tiêu, ảnh hưởng đến năng suất của các loại nông sản chủ lực như:
- Bông
- Ngô
- Lúa mì
- Chăn nuôi gia súc
Nước nông nghiệp bị thiếu hụt kéo dài có thể gây ra cú sốc giá lương thực nội địa Mỹ trong thời gian tới, đặc biệt nếu xung đột nước bước vào giai đoạn căng thẳng.
Nỗi lo địa chính trị: “Chiến tranh nước” có đang bắt đầu?
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội, Trump nhấn mạnh vấn đề nước giữa Mỹ và Mexico “có nhiều khía cạnh”. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng điều này ám chỉ đến một trong những lo ngại địa chính trị cổ điển nhất: xung đột vì nước.
Trên toàn cầu, ngày càng nhiều quốc gia phải đối mặt với tình trạng:
- Sông ngòi cạn kiệt
- Các quốc gia thượng nguồn/hạ nguồn tranh chấp dòng chảy
- Khả năng khan hiếm nước trở thành vấn đề an ninh quốc gia
Với tốc độ biến đổi khí hậu hiện nay, nước được dự báo là nguồn tài nguyên có thể gây ra nhiều xung đột thương mại ngoại giao hơn cả năng lượng trong các thập kỷ trước.
Nhận định thị trường: Tác động kinh tế thương mại nếu thuế 5% được kích hoạt
1. Ảnh hưởng thương mại song phương: Mexico hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ. Thuế quan 5% có thể:
- Làm gián đoạn chuỗi cung ứng xe hơi, thực phẩm, thiết bị điện tử
- Đẩy lạm phát Mỹ tăng
- Gây biến động tỷ giá MXN/USD
2. Tác động với thị trường nông sản Mỹ: Nông dân Texas có thể hưởng lợi ngắn hạn nếu các biện pháp áp lực buộc Mexico thực thi nghĩa vụ nước. Tuy nhiên, rủi ro phản ứng trả đũa từ Mexico sẽ khiến ngành xuất khẩu của Mỹ đối mặt khó khăn mới.
3. Thị trường tài chính quốc tế: Nhà đầu tư có xu hướng thận trọng trước các dấu hiệu leo thang căng thẳng thương mại. Đồng MXN có thể chịu áp lực giảm, trong khi tài sản trú ẩn như vàng thường được hưởng lợi trong bối cảnh bất ổn.
Khuyến nghị chuyên môn
1. Nhà đầu tư nên theo dõi sát thông báo từ Bộ Ngoại giao Mỹ và Bộ Thương mại Mỹ: Bất kỳ cập nhật nào về tiến độ giải phóng 200.000 mẫu-feet nước trước 31/12 sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường.
2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Mỹ – Mexico cần lập phương án dự phòng: Chuỗi cung ứng giữa hai nước có thể gián đoạn nếu thuế 5% được kích hoạt.
3. Nhà đầu tư nông sản và hàng hóa nên chuẩn bị trước các biến động giá: Ngành nông nghiệp Texas đang chịu thiệt hại, nguồn cung có thể bị thắt chặt trong nửa đầu 2026.
4. Thị trường tài chính có thể xuất hiện “trade opportunities”
- Vàng: hưởng lợi nếu căng thẳng leo thang
- USD/MXN: biến động mạnh
- Cổ phiếu lĩnh vực nông nghiệp – thủy lợi có thể tăng
Kết luận
Động thái đe dọa áp thuế Mexico của ông Trump không chỉ là một cảnh báo thương mại thông thường. Nó phản ánh vấn đề sâu rộng hơn: nguy cơ bùng phát xung đột nước giữa các quốc gia, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu tài nguyên ngày càng tăng. Với yêu cầu Mexico phải giải phóng lượng nước lớn ngay trước hạn chót 31/12, diễn biến trong vài tuần tới sẽ quyết định liệu căng thẳng có leo thang thành “cuộc chiến nước” thực sự hay không.
Theo dõi Top Sàn Uy Tín để cập nhật tin tức ngoại hối – chính sách tiền tệ – phân tích kỹ thuật mới nhất mỗi ngày, cùng nhận định chuyên sâu từ các chuyên gia thị trường toàn cầu.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không phải là khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư nên tự đánh giá rủi ro và tham khảo thêm ý kiến chuyên gia trước khi đưa ra quyết định tài chính
