Đến cuối tháng 10/2025, dư nợ trái phiếu của các doanh nghiệp được xếp hạng tín nhiệm đạt gần 461 nghìn tỷ đồng, chiếm hơn 33% tổng dư nợ toàn thị trường. Đây được xem là cột mốc quan trọng, phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam trong tiến trình minh bạch hóa và chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế.
Thị trường trái phiếu Việt Nam bước vào giai đoạn “xếp hạng tín nhiệm hóa”
Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, tính đến cuối tháng 10/2025, tổng dư nợ trái phiếu của các doanh nghiệp đã được xếp hạng tín nhiệm đạt gần 461 nghìn tỷ đồng, chiếm hơn 1/3 tổng dư nợ toàn thị trường.
Con số này đánh dấu bước tiến vượt bậc so với cùng kỳ năm 2024, khi quy mô trái phiếu được xếp hạng mới chỉ đạt hơn 287 nghìn tỷ đồng. Việc áp dụng bắt buộc xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp phát hành trái phiếu đang dần trở thành “chuẩn mực mới” giúp thị trường vận hành minh bạch, chuyên nghiệp và bền vững hơn.
Hơn 140 doanh nghiệp đã được xếp hạng, quy mô phát hành tăng gấp đôi
Theo thống kê từ Bộ Tài chính, đến nay đã có hơn 140 doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực như bất động sản, năng lượng, chứng khoán và sản xuất có trái phiếu được xếp hạng tín nhiệm để phục vụ cho hoạt động phát hành trái phiếu.
Trong năm 2024, tổng giá trị phát hành của các doanh nghiệp được xếp hạng đạt khoảng 216,6 nghìn tỷ đồng, chiếm gần 50% tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Bước sang năm 2025, chỉ trong 10 tháng đầu năm, con số này đã tăng gấp đôi, phản ánh nhu cầu và niềm tin của nhà đầu tư đang quay trở lại thị trường.
Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính):
“Việc đưa quy định bắt buộc xếp hạng tín nhiệm vào khung pháp lý là một bước tiến lớn, giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư và tạo ra tiêu chuẩn minh bạch mới cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp.”
Khung pháp lý ngày càng hoàn thiện – bước tiến dài hướng đến chuẩn quốc tế
Từ năm 2023, các đợt phát hành trái phiếu ra công chúng đã phải có xếp hạng tín nhiệm bắt buộc, và từ năm 2024, quy định này được mở rộng sang phát hành riêng lẻ.
Bộ Tài chính đồng thời đang đề xuất sửa đổi Luật Chứng khoán và Luật Doanh nghiệp, nhằm:
- Xác định rõ trách nhiệm của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm,
- Bổ sung điều kiện phát hành dành cho nhà đầu tư cá nhân,
- Tăng cường cơ chế giám sát để đảm bảo tính độc lập và minh bạch.
Theo ông Lê Minh Hùng, đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, khung pháp lý về xếp hạng tín nhiệm đang được hoàn thiện dựa trên các nền tảng như Luật Chứng khoán 2019, Luật sửa đổi năm 2024, Nghị định 155/2020/NĐ-CP, và Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2030.
Đặc biệt, Nghị định 245/2025/NĐ-CP vừa được ban hành đã chính thức yêu cầu mọi doanh nghiệp phát hành trái phiếu ra công chúng đều phải có kết quả xếp hạng tín nhiệm.
“Từ ngày 1/1/2026, nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp chỉ được giao dịch trái phiếu riêng lẻ nếu trái phiếu đó có kết quả xếp hạng tín nhiệm hoặc tài sản bảo đảm tương ứng”, ông Hùng nhấn mạnh.
Xếp hạng tín nhiệm – công cụ bảo vệ nhà đầu tư và giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp
Xếp hạng tín nhiệm không chỉ là “tem chứng nhận” uy tín của doanh nghiệp, mà còn là công cụ định lượng rủi ro, giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn.
Với nhà đầu tư, kết quả xếp hạng là thước đo về khả năng trả nợ, năng lực tài chính và mức độ rủi ro của doanh nghiệp.
Với doanh nghiệp, việc được xếp hạng cao không chỉ giúp nâng cao hình ảnh và uy tín, mà còn giảm chi phí huy động vốn và dễ dàng tiếp cận nguồn vốn quốc tế.
Bà Bá Thị Thu Huệ, Giám đốc Thương mại của Fiin Ratings, cho biết:
“Kết quả xếp hạng là cơ sở quan trọng trong quá trình đàm phán lãi suất, kỳ hạn và điều kiện phát hành. Doanh nghiệp có xếp hạng tín nhiệm cao sẽ thu hút được nhiều nhà đầu tư tổ chức, đồng thời giảm đáng kể chi phí huy động.”
Nâng chuẩn quản trị và kiểm soát xung đột lợi ích trong ngành xếp hạng
Tại hội thảo do Bộ Tài chính và ADB tổ chức ngày 12/11 tại Hà Nội, vấn đề chất lượng và tính độc lập của tổ chức xếp hạng tín nhiệm được thảo luận sôi nổi.
Ông Raman Uberoi, chuyên gia của Công ty Crisil Limited (Ấn Độ), nhận định:
“Uy tín và tính độc lập là hai yếu tố sống còn của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm. Muốn duy trì điều đó, cần khung quản trị chặt chẽ, minh bạch và cơ chế giám sát mạnh mẽ.”
Ông Uberoi đề xuất:
- Nâng vốn pháp định tối thiểu của doanh nghiệp xếp hạng tín nhiệm (hiện là 15 tỷ đồng),
- Bổ sung yêu cầu quản trị như có ít nhất 1/3 thành viên HĐQT độc lập,
- Thành lập Ban kiểm toán nội bộ,
- Bố trí cán bộ tuân thủ chuyên trách báo cáo trực tiếp cho HĐQT hoặc Tổng giám đốc.
Ngoài ra, ông cũng cảnh báo rằng xung đột lợi ích trong ngành xếp hạng là khó tránh, nhưng có thể kiểm soát bằng cơ chế công khai, minh bạch và giám sát nội bộ hiệu quả.
Chính phủ, Bộ Tài chính và ADB đẩy mạnh hợp tác phát triển thị trường tín nhiệm
Theo Bộ Tài chính, Việt Nam đang phối hợp cùng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) triển khai các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo chuyên sâu cho nhân sự trong lĩnh vực xếp hạng tín nhiệm, đồng thời phổ biến kiến thức cho doanh nghiệp phát hành và nhà đầu tư.
Trong tháng 11/2025, sẽ có hai hội thảo chuyên đề tại Hà Nội và TP.HCM, tập trung vào việc:
- Hướng dẫn thực thi Nghị định 245/2025/NĐ-CP,
- Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về mô hình quản trị rủi ro,
- Lấy ý kiến doanh nghiệp phát hành về cơ chế giám sát kết quả xếp hạng.
Nhận định chuyên môn: xếp hạng tín nhiệm – nền tảng cho thị trường vốn bền vững
Các chuyên gia nhận định, việc Việt Nam áp dụng quy định bắt buộc xếp hạng tín nhiệm là bước tiến tất yếu, giúp thị trường trái phiếu doanh nghiệp thoát khỏi giai đoạn tăng trưởng nóng, chuyển sang phát triển ổn định và minh bạch hơn.
Ông Nguyễn Việt Hùng, chuyên gia phân tích tài chính độc lập, nhận định:
“Thị trường Việt Nam đang dần hình thành hệ sinh thái xếp hạng tín nhiệm tương tự như các nước phát triển. Khi nhà đầu tư có thể định lượng được rủi ro, dòng vốn sẽ quay trở lại, đặc biệt là vốn ngoại.”
Theo ông Hùng, năm 2026 – 2027 sẽ là giai đoạn tăng tốc của thị trường trái phiếu, khi khung pháp lý hoàn thiện, niềm tin đầu tư cải thiện và xếp hạng tín nhiệm trở thành yêu cầu bắt buộc trong mọi giao dịch.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp và nhà đầu tư
Đối với doanh nghiệp phát hành:
- Chủ động tham gia chương trình xếp hạng tín nhiệm sớm để nâng cao hồ sơ tín dụng.
- Tăng cường minh bạch tài chính, công bố thông tin định kỳ.
- Xây dựng cơ chế quản trị rủi ro nội bộ đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Đối với nhà đầu tư:
- Lựa chọn các trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm rõ ràng từ các tổ chức được cấp phép.
- Đánh giá rủi ro tín dụng dựa trên kết quả xếp hạng, thay vì chỉ dựa vào lãi suất hấp dẫn.
- Theo dõi các thay đổi pháp lý liên quan đến Nghị định 245/2025/NĐ-CP và Luật Chứng khoán sửa đổi.
Triển vọng: hướng tới thị trường trái phiếu minh bạch, an toàn và hội nhập quốc tế
Việt Nam đang đi đúng hướng trong việc chuẩn hóa thị trường vốn theo thông lệ toàn cầu. Sự phát triển của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm trong nước như Fiin Ratings, Saigon Ratings… cùng với sự hỗ trợ từ các đối tác quốc tế như ADB, Crisil, Moody’s sẽ giúp Việt Nam nâng cao năng lực giám sát và quản trị rủi ro trên thị trường trái phiếu.
Khi khung pháp lý hoàn chỉnh, xếp hạng tín nhiệm sẽ trở thành “ngôn ngữ chung” giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư, giúp thị trường vốn Việt Nam trở nên minh bạch, an toàn và thu hút hơn trong mắt nhà đầu tư quốc tế.
Kết luận
Việc hơn 33% dư nợ trái phiếu doanh nghiệp đã được xếp hạng tín nhiệm là minh chứng rõ ràng cho nỗ lực của Việt Nam trong minh bạch hóa thị trường vốn và bảo vệ nhà đầu tư.
Quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí huy động vốn, mà còn mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế bền vững hơn.
Theo dõi Top Sàn Uy Tín để cập nhật tin tức ngoại hối – chính sách tiền tệ – phân tích kỹ thuật mới nhất mỗi ngày, cùng nhận định chuyên sâu từ các chuyên gia thị trường toàn cầu.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo, không phải là khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư nên tự đánh giá rủi ro và tham khảo thêm ý kiến chuyên gia trước khi đưa ra quyết định tài chính
